Kościół ewangelicki w Lwówku Śląskim

Kościół ewangelicki w Lwówku Śląskim

Kościół ewangelicki w Lwówku Śląskim, znany potocznie jako Czarna Wieża, był niegdyś istotnym elementem architektonicznym i religijnym miasta. Zbudowany w XVIII wieku, pełnił funkcję miejsca kultu dla protestantów, którzy w Polsce zyskali swobodę religijną dopiero po wielu latach prześladowań. Pomimo że świątynia została zburzona w 1972 roku, to jej wieża przetrwała do dziś, stanowiąc symbol dawnych czasów i architektury neogotyckiej regionu.

Historia kościoła

Historia kościoła ewangelickiego w Lwówku Śląskim sięga lat 40. XVIII wieku. Protestanci, prześladowani od czasów wojny trzydziestoletniej, mogli w końcu cieszyć się pełnią swobód religijnych pod rządami pruskimi. Budowa nowego murowanego kościoła rozpoczęła się w 1746 roku na miejscu dawnej farbiarni i zakończyła się dwa lata później. Architektem odpowiedzialnym za projekt był Karol Scholz (Carl Schulz), który nadzorował również jego wykonanie.

Wnętrze kościoła urządzano jeszcze do 1754 roku, a pierwsze większe prace naprawcze miały miejsce w latach 1799-1803. W 1880 roku świątynia przeszła kolejną renowację. W czasie II wojny światowej nie została zniszczona, jednak jej wnętrze uległo dewastacji na skutek działań wojennych oraz złodziejstwa. Po wojnie, po przymusowym wysiedleniu Niemców w 1945 roku, budynek stał się opuszczony i zrujnowany.

Ostatecznie kościół został wysadzony 14 kwietnia 1972 roku, pozostawiając jedynie wieżę, która ocalała dzięki decyzji władz, mającej na celu uniknięcie uszkodzenia pobliskich domów mieszkalnych.

Charakterystyka budynku

Kościół ewangelicki imponował rozmiarami, ale jego estetyka była raczej skromna. Owalna przestrzeń świątyni zawierała wielkie piętrowe empory i zamykała się w bryłę na planie wydłużonego wieloboku. Wnętrze było pomalowane na biało i złoto, co nadawało mu elegancji. W centralnej części wschodniej umieszczono zdobiony ołtarz oraz drewniany herb miasta wykonany na wzór tego z 1501 roku.

Zewnętrzna część kościoła pokryta była żółtym tynkiem, ozdobionym jedynie gładkimi opaskami wysokich okien i portali. Ciężka bryła z dachem pokrytym łupkiem sprawiała, że budynek wydawał się nieco przytłaczający i nieharmonijny w kontekście otaczającej architektury miasta.

Wieża – Czarna Wieża

Wieża dzwonnicy kościoła ewangelickiego jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Lwówka Śląskiego. Zbudowana w stylu neogotyckim pomiędzy 1846 a 1848 rokiem, ma wysokość 60 metrów i jest najwyższą wieżą w mieście. Czterokondygnacyjna budowla na planie kwadratu nakryta jest ostrosłupowym hełmem. Dwie dolne kondygnacje wzmacniają masywne lizenami w narożach, a górne mają kształt ośmioboczny z delikatnymi lizenami oraz balustradą wokół dachu hełmowego.

W przyziemiu wieży znajduje się uskokowy portal ostrołuczny, a wydłużone otwory okienne są zamknięte ostrym łukiem i rozdzielone maswerkowymi blendami. W południowej elewacji widoczny jest także ślad po prostokątnej tablicy fundacyjnej.

Dzwon

Warto również wspomnieć o dzwonie z kościoła ewangelickiego w Lwówku Śląskim, który przetrwał wyburzenie świątyni. Odlany w 1848 roku dzwon uniknął losu przetopienia na broń podczas II wojny światowej, co czyni go niezwykle cennym zabytkiem. Wśród dzwonów przejętych przez Niemców na ziemiach polskich jedynie około 10% nie zostało przetopionych.

Dzwon z Lwówka Śląskiego trafił do ogrodu Haus Schlesien w miejscowości Königswinter, gdzie można go podziwiać do dziś. Jego zachowanie jest świadectwem burzliwej historii regionu oraz losów obiektów sakralnych w Polsce po zakończeniu działań wojennych.

Szkoła przykościelna

Obok kościoła znajdował się również budynek przeznaczony na pastorówkę oraz przykościelną szkołę. Wznoszenie tej struktury trwało od 1748 do 1764 roku z przerwami i było kontynuowane przez wiele lat. Szkoła została wyremontowana w 1892 roku, jednak po zakończeniu II wojny światowej budynek popadł w ruinę. Zachowały się jedynie mury obwodowe oraz późnobarokowy portal z tablicą fundacyjną z 1748 roku.

Zakończenie

Kościół ewangelicki w Lwówku Śląskim oraz jego wieża stanowią ważny element historycznego dziedzictwa regionu Dolnego Śląska. Pomimo iż świątynia została zniszczona, Czarna Wieża przetrwała jako symbol minionej epoki oraz architektury neogotyckiej. Dzieje tego miejsca odzwierciedlają losy protestantyzmu oraz zmieniające się oblicze Lwówka Śląskiego na przestrzeni wieków.

Współczesne plany dotyczące wieży wskazują na jej adaptację do nowych funkcji jako hotel oraz punkt widokowy, co może przyczynić się do dalszej ochrony tego zabytku i przyciągnięcia turystów do Lwówka Śląskiego.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).