Sabat czarownic (obraz Francisca Goi 1823)

Sabat czarownic (obraz Francisca Goi 1823)

„Sabat czarownic” to jeden z najbardziej intrygujących obrazów hiszpańskiego malarza Francisca Goi, stworzony w latach 1819-1823. Dzieło to, znane również jako „Wielki kozioł”, stanowi część tzw. czarnych obrazów, które powstały w trudnym okresie życia artysty. Obraz jest nie tylko wizualnym dziełem sztuki, ale również głęboką refleksją nad naturą ludzką, starością oraz społecznymi i politycznymi problemami Hiszpanii w XIX wieku. W niniejszym artykule przyjrzymy się okolicznościom powstania obrazu, jego analizie oraz wpływowi na sztukę i kulturę.

Okoliczności powstania obrazu

„Sabat czarownic” powstał w kontekście cyklu 14 czarnych obrazów namalowanych przez Goyę w latach 1819-23 na ścianach jego posiadłości zwanej Domem Głuchego (Quinta del Sordo). Te mroczne malowidła były wyrazem osobistych lęków artysty, w tym obaw związanych z wiekiem i samotnością. Goya, który w tym czasie zmagał się z problemami zdrowotnymi oraz utratą wzroku, postanowił wyrazić swoje uczucia poprzez sztukę. Po zakończeniu swojego życia w Domu Głuchego, obrazy zostały sfotografowane przez Jeana Laurenta, a następnie przeniesione na płótna przez Salvadora Martíneza Cubellsa w latach 1874-78. Dziś można je podziwiać w Muzeum Prado w Madrycie.

Opis i kompozycja obrazu

Dzieło „Sabat czarownic” ma imponujące rozmiary i pierwotnie było umieszczone na jednej ze ścian parteru Quinta del Sordo. Przy przenoszeniu na płótno doszło do usunięcia fragmentu obrazu po prawej stronie, co wpłynęło na pierwotną kompozycję i zaburzyło równowagę wizualną. Centralną postacią obrazu była kobieta w czarnej sukni i białej chuście, siedząca naprzeciwko kozła. Obie te postaci są kluczowe dla interpretacji całej sceny.

Kozioł, który symbolizuje demona, jest przedstawiony z otwartymi ustami, co sugeruje, że zwraca się do siedzącej kobiety w czerni. Wydaje się, że jest to moment inicjacji, podczas którego kobieta staje się wiedźmą. Otaczające je postacie również przyciągają uwagę – mają groteskowe cechy i ich twarze przypominają zwierzęta lub czaszki. Kobieta w białym stroju nowicjuszki jest jedyną postacią, która spogląda na kobietę w czerni, co może sugerować złożoność relacji między nimi.

Symbolika i interpretacja

Obraz „Sabat czarownic” zawiera wiele symboli, które można interpretować na różne sposoby. Kozioł jest często utożsamiany z szatanem lub złem, co wskazuje na mroczną atmosferę całej sceny. Zbierające się wokół niego kobiety wydają się być uwiedzione jego słowami, co podkreśla temat manipulacji i kontroli. Te motywy mogą odzwierciedlać lęki Goi dotyczące społeczeństwa hiszpańskiego oraz jego własnych zmagań z rzeczywistością.

Paleta barw użyta przez artystę jest ograniczona – dominuje czerń oraz odcienie ochry i brązu, co nadaje obrazowi ponury charakter. Elementy te sprawiają, że „Sabat czarownic” wpisuje się w nurt ekspresjonizmu XX wieku, mimo że powstał niemal stulecie wcześniej. Goya skutecznie oddał emocje oraz niepokój poprzez ograniczenie kolorów oraz groteskowe przedstawienie postaci.

Porównanie z innymi dziełami Goi

Francisco Goya stworzył wcześniej inny obraz o podobnej tematyce – również zatytułowany „Sabat czarownic”, namalowany w latach 1797-1798. Dzieło to miało mniejsze rozmiary i należało do serii sześciu obrazów związanych z czarami dla księżnej Osuny. W porównaniu do późniejszego dzieła, wcześniejszy obraz charakteryzuje się większą lekkością i mniej mrocznym klimatem.

Wielu badaczy zauważa różnice między tymi dwoma dziełami jako odzwierciedlenie ewolucji artystycznej Goi oraz jego zmieniającego się spojrzenia na tematykę czarów i magii. O ile wcześniejszy obraz ukazuje bardziej romantyczny aspekt magii, o tyle „Sabat czarownic” z lat 1823 oddaje przerażenie i pesymizm artysty wobec ludzkiej natury oraz otaczającej go rzeczywistości.

Wpływ na kulturę popularną

Dzieło Goi ma znaczący wpływ nie tylko na sztukę malarską, ale także na kulturę popularną. Jacek Kaczmarski odniósł się do „Sabatu czarownic” w swoim utworze „Sabat czarownic”, który stał się jednym z ważniejszych tekstów kultury polskiej lat 80-tych XX wieku. Odniesienia do tematyki czarów i demonologii można dostrzec także w literaturze oraz filmach współczesnych.

Obraz Goi inspiruje również współczesnych artystów do podejmowania tematów związanych z magią, ludzkością oraz ciemnymi aspektami życia społecznego. Jego mroczna estetyka oraz symbolika pozostają aktualne i prowokują do refleksji nad kondycją człowieka.

Zakończenie

Sabat czarownic to niezwykle ważne dzieło Francisca Goi, które nie tylko ilustruje jego umiejętności malarskie, ale także wyraża głębokie emocje artysty związane z sytuacją społeczną i osobistymi lękami. Obraz ten pozostaje aktualny zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym, inspirując kolejne pokolenia artystów oraz twórców kultury popularnej. Dzięki swojej bogatej symbolice oraz mrocznej estetyce „Sabat czar

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).