Powołanie świętego Mateusza

Wstęp

Obraz „Powołanie świętego Mateusza” jest jednym z najważniejszych dzieł włoskiego malarza barokowego Caravaggia. Namalowany w latach 1597–1601 dla kaplicy Contarellich w rzymskim kościele San Luigi dei Francesi, jest dziełem, które nie tylko ukazuje moment powołania apostoła Mateusza, ale także obrazuje wyjątkowy styl artysty. Caravaggio, poprzez swoje innowacyjne podejście do światła i cienia, tworzy dramatyczne i emocjonalne przedstawienia, które na zawsze wpisały się w historię sztuki. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółom obrazu, jego interpretacjom oraz wpływowi na późniejszych artystów.

Opis obrazu

Na obrazie „Powołanie świętego Mateusza” przedstawiona jest scena powołania Mateusza do służby przez Jezusa. Kompozycja umieszczona jest w ciemnym pomieszczeniu, które prawdopodobnie jest komorą celną. Centralnym punktem obrazu jest celnik Mateusz, który siedzi przy stole w towarzystwie czterech współpracowników zajętych liczeniem pieniędzy. Mężczyźni są ubrani w dostatnie i jaskrawe stroje, co podkreśla ich status społeczny. Dwa z nich noszą kapelusze z piórami i mają u boku szpady, co dodatkowo akcentuje ich rolę jako celnicy.

W głębi sceny pojawia się Jezus ze św. Piotrem, którzy właśnie weszli do pomieszczenia. Chrystus wyciąga rękę w kierunku Mateusza, co jest kluczowym momentem całej kompozycji – jego zdecydowany gest zdaje się wyrażać wezwanie do podjęcia nowego życia. Mateusz, zaskoczony tą sytuacją, niezdarnie próbuje naśladować gest Jezusa, kierując rękę na własną pierś, jakby upewniając się, czy to rzeczywiście o niego chodzi.

Emocje i symbolika

Caravaggio mistrzowsko wykorzystuje światło i cień w swoim dziele, co nadaje mu dramatyzmu. Ostro padające światło wyodrębnia twarze i postaci bohaterów obrazu, podkreślając ich emocje – zdziwienie Mateusza, zachłanność starszych celnicy oraz ciekawość młodszych mężczyzn. W oknie nad sceną widoczny jest ciemny znak krzyża, co symbolicznie zapowiada męczeńską śmierć Jezusa oraz trudności czekające na wybranego Mateusza.

Interpretacje i kontrowersje

Obraz „Powołanie świętego Mateusza” był szeroko komentowany zarówno w czasie jego powstania, jak i współczesnych czasach. Caravaggio zdobył uznanie za sposób przedstawiania dramatyzmu i emocji na płótnie; jednocześnie spotkał się z krytyką za dosłowny realizm swojego stylu. Krytycy zwracali uwagę na bose nogi Jezusa oraz św. Piotra oraz nadawanie świętym rysów pospolitych ludzi, co dla niektórych było nieodpowiednie.

Jednym z przykładów kontrowersji związanych z obrazem jest mylna interpretacja samej sceny. Niektórzy odbiorcy sądzili, że akcja rozgrywa się w karczmie i że Mateusz został przyłapany na pijaństwie z łotrzykami liczącymi pieniądze. Błąd ten przyczynił się do rozpowszechnienia fałszywego przekonania o kontekście obrazu i uwypuklił realizm przedstawienia grupy celników.

Wpływ na sztukę i następców Caravaggia

Dzieło Caravaggia nie tylko przyniosło mu uznanie jako artysty, ale również miało ogromny wpływ na późniejszych malarzy. Scena powołania św. Mateusza inspirowała takich artystów jak Hendrick ter Brugghen oraz Bernardo Strozzi. Cechy charakterystyczne dla stylu Caravaggia – dramatyzm, mocne kontrasty świetlne i realistyczne przedstawienie postaci – były adaptowane przez wielu następców artysty.

Warto zauważyć, że „Powołanie świętego Mateusza” stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w historii sztuki barokowej. Jego wpływ można dostrzec nie tylko w malarstwie religijnym, ale również w szerokim zakresie innych gatunków sztuki wizualnej.

Zakończenie

„Powołanie świętego Mateusza” Caravaggia to dzieło pełne emocji, symboliki oraz innowacyjnego podejścia do światła i cienia. Poprzez swoją kompozycję oraz układ postaci artysta potrafił uchwycić moment przełomowy w życiu apostoła Mateusza. Obraz ten nie tylko stanowi ważny element dziedzictwa artystycznego baroku, ale również otwiera drzwi do refleksji nad osobistymi wyborami oraz duchowymi przemianami. Współczesna interpretacja tego dzieła ukazuje jego ponadczasowy charakter oraz ciągłą aktualność tematów poruszanych przez Caravaggia.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).