Magurka (Ponikiewska)

Wprowadzenie

Magurka Ponikiewska, znana również jako Królewizna, to dwuwierzchołkowy szczyt położony w wschodniej części Beskidu Małego. Jego wysokość wynosi 818 m n.p.m., co czyni go jednym z istotnych punktów w tym malowniczym regionie górskim. Szczyt ten znajduje się na grzbiecie, który opada od Gronia Jana Pawła II w kierunku doliny rzeki Skawy. W artykule przyjrzymy się szczegółowo topografii Magurki, jej nazewnictwu, szlakom turystycznym oraz ciekawym faktom związanym z okolicą.

Topografia Magurki Ponikiewskiej

Magurka Ponikiewska jest usytuowana pomiędzy Groniem Jana Pawła II a Żarem, który ma wysokość 678 m n.p.m. Szczyt charakteryzuje się dwoma wyraźnymi wierzchołkami. Wyższy z nich jest otoczony krótkim grzbietem, który oddziela dolinki dwóch dopływów potoku Ponikiewka. Na południowo-wschodnim stoku Magurki znajduje się krótki grzbiecik, rozdzielający dwa źródłowe cieki Jaszczurówki. Niższy szczyt Magurki stanowi zwornik dla długiego grzbietu Jaszczurowej Góry, która tworzy orograficznie lewe zbocza doliny Jaszczurówki.

Granica między wsiami Jaszczurowa (południowo-wschodni stok) i Ponikiew (północno-zachodni stok) biegnie przez grzbiet Magurki. Na niższym wierzchołku znajdują się również granice z miejscowością Koziniec (stok północno-wschodni). Teren wokół szczytu jest w większości porośnięty lasem, a na południowo-wschodnich stokach, w widłach źródłowych cieków Jaszczurówki, na wysokości około 610-680 m n.p.m., rozciąga się rozległa polana z zabudowaniami przysiółka Jaszczurowej, znanego jako Polana.

Nazewnictwo Magurki

Nazwa „Królewizna”, która pojawia się na niektórych mapach, jest błędna. Miejscowa ludność od dawna określa ten szczyt mianem Magurki. Od 1954 roku, aby odróżnić ją od innych Magurek w regionie, nadano jej nazwę Magurka Ponikiewska. Nazwa „Magurka” ma swoje korzenie w języku wołoskim i występuje licznie w Karpatach.

W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego z 1884 roku szczyt był wymieniony jako „Magórka”. W końcu XIX wieku kartografowie austriaccy wprowadzili błędną nazwę „Królowa Wyżna”, biorąc pod uwagę używaną przez miejscową ludność nazwę „Królewizna”, odnoszącą się do zboczy Magurki od strony Kozińca. Te tereny dawniej należały do królewszczyzny zatorskiej. Błędne nazewnictwo zostało powielone przez polskie mapy WIG i utrzymywało się przez wiele lat. Ostatecznie w państwowym rejestrze nazw geograficznych szczyt o wysokości 812 m n.p.m. został uznany za Magurkę.

Turyzm i szlaki turystyczne

Magurka Ponikiewska jest popularnym celem dla turystów pieszych, a przez wszystkie trzy jej wierzchołki prowadzi żółty szlak turystyczny z Gorzenia Górnego. Na najniższym wierzchołku dołącza do niego zielony szlak ze Świnnej Poręby, a na najwyższym niebieski szlak z Tarnawy Górnej. Stoki południowo-wschodnie powyżej najniższego wierzchołka są pokryte silnie zarastającą polaną.

Ze wspomnianej polany turyści mogą podziwiać malownicze widoki doliny Skawy, zamkniętej od południa Pasmo Policy. Po lewej stronie można dostrzec wzniesienia Beskidu Makowskiego oraz dalej Beskid Wyspowy i Gorce. Fragment Pasma Jałowieckiego i Grupa Żurawnicy także prezentują się okazale. Warto zaznaczyć, że czas przejścia różnych tras turystycznych jest różny: trasa z Gorzenia Górnego do Groń Jana Pawła II zajmuje około 3 godzin, natomiast trasa ze Świnnej Poręby trwa około 2 godzin i 30 minut.

Ciekawostki związane z Magurką

W okolicach zarastającej polany na stokach Magurki Ponikiewskiej znajduje się nietypowy obiekt znany jako „Arka”. W latach 80-tych XX wieku zamieszkał tam górnik z Libiąża, zwany przez miejscowych Janem Aniołem. Po tragicznym wypadku w kopalni postanowił osiedlić się w tej okolicy, gdzie wynajmował się do prac polowych.

Jan Anioł był przekonany o nadchodzącym potopie i postanowił przygotować się na tę katastrofę budując dziwny obiekt bez drzwi, a jednocześnie obity blachą i podniesiony nad ziemią. W jego wnętrzu znajdowała się pryczą oraz piec do przyrządzania placków z mąki. Górnik zmarł w 1999 roku, a po nim szlak turystyczny prowadzący z Magurki Ponikiewskiej do schroniska PTTK Leskowiec został nazwany „Jaśkową drogą”.

Zakończenie

Magurka Ponikiewska to nie tylko atrakcyjny punkt widokowy dla miłośników górskich wędrówek, ale także miejsce bogate w historię i lokalne legendy. Jej niepowtarzalny krajobraz oraz unikalne zasoby przyrodnicze sprawiają, że jest doskonałym celem dla każdego turysty pragnącego odkryć uroki Beskidu Małego. Zarówno rodziny z dziećmi jak i doświadczeni turyści znajdą tutaj coś dla siebie – od malowniczych tras spacerowych po fascynujące opowieści związane z lokalną kulturą i tradycją.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).